

كتاب «تاريخ هرودوت» يكي از مهمترين كتابهاي تاريخي جهان به شمار ميآيد كه بيش از 50 سال از زمان ترجمه آن به زبان فارسي ميگذرد. در اين كتاب هرودوت علاوه بر اينكه شيوهزندگي، رسوم و امور سياسي ملل قديمه را مورد بررسي قرار داده، اطلاعاتي را نيز پيرامون تاريخ و جغرافياي اين ملل از جمله تاريخ و جغرافياي ايران در اختيار مخاطب خود قرار داده است. شرح تاريخ و جغرافياي ايران و بررسي امور مربوط به نخستين شاهان هخامنشي يكي از مفصلترين بخشهاي اين اثر است كه به نوعي يكي از بزرگترين شاهكارهاي مكتوب عالم محسوب ميشود.
كتاب «تاريخ هرودوت» كه بهعنوان شاهكار مكتوب از آن نامميبرند معايبي دارد كه اگر چه كليت آن را زير سؤال نميبرد ولي بخشهايي از آن، بهويژه فصلهايي كه در آنها پيرامون تاريخ و جغرافياي ايران و پادشاهان هخامنشي، مباحثي مطرح شده را اغراق آميز، مبهم و يكسويه مينماياند.ندانستن زبان ملل قديمه، عدمدسترسي به اطلاعات و معلومات در مورد تاريخ و جغرافياي آنها و همينطور غرور و حس ملتپرستي هرودوت و برتر دانستن يونانيان نسبت به ملل ديگر و اغراقآميزي و ديدگاه يكسويه نويسنده به تاريخ اين ملل، از جمله مواردي است كه موجب وارد آمدن لطمه به اين اثر بزرگ شده است.
اغراق و عدمتناسب شواهد و مستندات مورد استفاده در ارائه تاريخ ملل قديمه و جنگهاي ميان ايران و يونان كه در زمان پادشاهي داريوش اول و خشايارشا اتفاق افتاده بهحدي آشكار و غيرقابل پذيرش بوده كه بارها اين مسئله توسط تاريخنويسان و محققان ايراني چون ميرزاحسنخان پيرنيا، احمد كسروي و... مورد اعتراض و انتقاد قرار گفته است. اما به اين دليل كه اين انتقادها همواره در سايه حس وطندوستي و احساسات ميهنپرستانه مطرح ميشده، آن طور كه بايد و شايد مورد توجه مورخان و محققان داخلي و خارجي قرار نگرفته است تا اينكه كتاب «نقد تواريخ هرودوت» به قلم اسپنسر دياسكالا محقق و تاريخدان صاحبنام آمريكايي منتشر شد و توانست ابهاماتي را كه در تاريخنگاري هرودوت «پدر تاريخ جهان» وجود دارد مرتفع كند و موج تازهاي را در اين زمينه بهوجود آورد.
اسپنسر، محقق و استاد كرسي تاريخ دانشگاه هاروارد در اثرش «نقد تواريخ هرودوت» ديدگاههاي منتقدان و صاحبنظران ايراني را با ذكر شواهد و مستنداتي مورد تائيد قرار ميدهد و ميگويد: گفتههاي هرودوت درباره خشايارشا و داريوش اول و پارهاي مباحث مربوط به جنگهاي ميان ايران و يونان دروغ محض بوده و كاملا جانبدارانه نگارش شده است.«نقد تواريخ هرودوت» كه به تازگي به همت دكتر محمد بقايي (ماكان) و به همت نشر يادآوران به فارسي برگردانده و منتشر شده، شامل 9 فصل است كه مولف آن در هر فصل با وسواسي خاص به شرح آنچه در تاريخ و جغرافياي ملل قديمه به واقع اتفاق افتاده است، ميپردازد. هر فصل اين كتاب با نام يكي از ميوزها از جمله كليو (ميوز تاريخ)، اوترپ (ميوز نينوازي)، ملپومنه (ميوز تراژدي)، كاليوپ (ميوز شعر حماسي) و... نامگذاري شده است.
اسپنسر در «نقد تواريخ هرودوت» پس از ذكر خلاصهاي از فصلهاي مورد اشاره در اثر هرودوت، آن بخش را مورد نقد و بررسي قرار ميدهد. دكتر بقايي نيز در مواردي آنجا كه با موضوعي مغاير با حقيقت روبهرو شده است براساس مدارك و مستندات موثق در پانويسها به شرح و توضيح مورد پرداخته است.«نقد تواريخ هرودوت» در طول پنجاه سالي كه از ترجمه كتاب «تواريخ هرودوت» ميگذرد به يقين اولين كتابي است كه بهطور مستقل در شرح، نقد و بررسي اين اثر بدون جانبداري و كاملا مستقل به رشته تحرير در آمده و نسبت به ديگر تاريخنگاريهاي مورخان ايراني و خارجي اين مزيت را دارد كه نويسنده آن يكي از اساتيد برجسته تاريخ يونان و ايران در دانشگاه هاروارد است كه هيچ وابستگي به دو كشور ايران و يونان ندارد و كاملا بيطرفانه ارزيابيهايي را در مورد جنگهاي ايران و يونان در معرض ديد مخاطب قرار داده كه همگي آنها پس از خوانش كتاب، مورد تاييد خواننده قرار خواهد گرفت.
«نقد تواريخ هرودوت» را نشر يادآوران، سال 1387، با قيمت 3200 تومان به بازار كتاب ارائه كرده است.
يكي از پرفروشترين كتابهاي تاريخي با عنوان «تاريخ هولوكاست به روايت ميشا دفونسيكا» به اعتراف نويسنده آن اثري داستاني- تخيلي معرفي شد.
«تاريخ هولوكاست به روايت ميشا دفونسيكا» كه در سال 1997 منتشر و به 18 زبان زنده دنيا ترجمه شده است، به اعتراف نويسندهاش، اثري ساختگي و تخيلي معرفي شد.
اين كتاب كه يكي از پرفروشترين آثار به ثبت رسيده در اروپا و ديگر كشورهاي جهان است، شرح اتفاقاتي است كه بر نويسنده آن از زمان خردسالي ميرود.
ميشا دفونسيكا در اين كتاب از وقايعي صحبت ميكند كه از زمان خردسالي زندگي او و خانوادهاش را تحتتاثير خود قرار داده است. او در اين كتاب درباره حمله نازيها به خانه و خانوادهاش و از به قتل رسيدن پدر و مادرش به دست نازيها مينويسد و ميگويد: نازيها بعد از كشتن پدر و مادرم مرا در جنگلي رها كردند و من در اين جنگل به اجبار همخانه و همغذاي گرگها شدم.
تاريخ هولوكاست يا زندگي با گرگها به قلم دفونسيكا كه يكي از پرفروشترين كتابها در يك دهه اخير در اروپا بوده يك سال قبل بهعنوان يكي از منابع اصلي براي تهيه فيلمي با عنوان زندگي با گرگها به تهيه كنندگي ورا بلومنت مورد استفاده قرار گرفت. اين فيلم ژانويه 2007 در اروپا به اكران عمومي در آمده است.
علاقمندان به مباحث اخلاق پزشکی از دومین کنگره بین المللی اخلاق پزشکی در ایران بخوانند:
وفادار به سوگند بقراط / جنبه های اخلاقی و قانونی خطای پزشکی
مسیحادم و مشفق / فقه اسلامی و بازنگری در نظام آموزشی علوم پزشکی
با فرارسيدن آخرين روزهاي سال 2007 ، نيويورك تايمز در كنار معرفي پرفروشترين آثار منتشر شده آخرين هفته ماه نوامبر، در روزهاي آغازين ماه پاياني سال، اقدام به معرفي 100 اثرپرفروش و منتخب سال كرده و از ميان اين آثار نيز به معرفي موفقترين و برترين آثار از لحاظ فروش، ديدگاه منتقدان و مخاطبان در حوزههاي مختلف ادبي و هنري، سياسي، موسيقي، تاريخي و... پرداخته است. نيويورك تايمز با بررسي 100 عنوان كتاب برگزيده در اين حوزه _ 54 اثر در حوزه ادبيات و شعر و46 اثر در حوزههاي غيرادبي شامل موضوعات سياسي، اجتماعي، موسيقي، تاريخي و... _ مجموعه زير را بهعنوان پرفروشترين و موفقترين آثار منتخب خود برگزيده است.
اگرچه قريب به 10 روز از پايان يافتن آخرين ماه سال 2007 باقي است اما بهنظر ميرسد، با توجه به بازار نشر و باقي ماندن برخي آثار در فهرست كتابهاي پرفروش و عدم جايگزيني كتابهاي تازه منتشر شده در هفته اخير، شاهد تغيير چنداني در فهرست آثار منتخب نيويورك تايمز بهعنوان برترين آثار منتشر شده نخواهيم بود، به هر حال اين پرونده تا سپري شدن آخرين روزهاي سالجاري همچنان گشوده خواهد ماند.
در جستوجوي آرزوي از دست رفته
رمان پر فروش «پايان زندگي يك مرد» نوشته مايكل توماس اولين اثر منتخب شده در حوزه ادبيات داستاني است. توماس در اين رمان خاطرات پراكنده يك نويسنده سياهپوست را كه روزگار سخت و دشواري را ميگذراند مرور ميكند و لايههاي مختلف زندگي او را ورق ميزند. اين رمان 400 صفحهاي داستان مشكلات و سختيهاي اين نويسنده را در طول 4 روز اقامتش در بروكلين به تصوير ميكشد. در طول اين 4 روز خواننده با زندگي طاقتفرسا و مشكلات او در تأمين مخارج همسر سفيدپوست و فرزندانش آشنا ميشود. او كاملا ورشكسته و بيپول است و بهطور موقت در يك اتاق در منزل يكي از دوستانش ساكن است و تنها دغدغه او تأمين 120 هزار دلار است تا در عرض اين 4 روز خانهاي كرايه كند و شهريه مدرسه فرزندانش را بپردازد و... . مايكل توماس در حقيقت با نوشتن اين رمان تمامي گرفتاريها و ناممكنها را در زندگي مردم آمريكا به نمايش كشيده و اين سؤال را مطرح ميكند كه آمريكاييها چگونه ميتوانند به خواستههاي قانوني و مشروع خود برسند وقتي هنوز تفاوتهاي طبقاتي و نژادي در اين كشور وجود دارد و موجبات كمرنگي قوانين را فراهم ميسازد.
پايان زندگي يك مرد اگر چه اين قابليت را داشت كه در حجم كمتري در دسترس خوانندگان قرار بگيرد، اما به لحاظ داستاني بسيار موفق عمل كرده و پايان فوقالعاده موفق و گيرايي دارد به حدي كه پايان اين رمان خواننده را شگفت زده ميكند.رمان پايان زندگي يك مرد در 440 صفحه توسط انتشارات آتلانتيك منتشر شده است.
زماني براي تنها زيستن
«افسارگسيخته» نوشته پير پترسون نروژي و ترجمه آن برون، دومين رمان برگزيده در آثار منتخب سال 2007 است. داستان اين رمان در مورد زندگي مردي است كه به تازگي خواهر و همسرش را از دست داده و روزگارش را در خلوت و تنهايي به سر ميبرد. اين پيرمرد اميدوار است كه دلتنگي و اندوهي را كه بهدليل از دست دادن عزيزانش بر او غالب شده با تنهايي و مرور خاطرات آنها در خلوتش برطرف كند. او تمامي موضوعات هيجانانگيز را از زندگي اش حذف ميكند، پانسيوني راكه مدتها در آن سكونت داشته ترك ميكند و نسبت به برقراري ارتباط با ديگران بيميل ميشود. او با مرور خاطرات گذشته و قرار گرفتن در فضاهايي كه خاطرات گذشته را برايش به همراه دارد در سراسر رمان جسم و روح خود را مورد آزار و رنجش قرار ميدهد.
رمان افسارگسيخته در حقيقت سير دروني و تحولات روحي شخصيت اصلي رمان را مطرح ميكند و پيچيدگيهاي شخصيت و نقاط عطفي كه او را به اطرافش مرتبط ميسازد را به خوبي به خواننده ارائه ميدهد.
پير پترسون خلق شخصيت اين رمان را _ چه در طول زندگي با همسرش و چه در زمان مرگ او _ با حساسيت زياد و دقت فراوان انجام داده است. اين شخصيت كاملا براي خواننده قابل لمس و باور پذير بوده و جدايي طلبي و روحيه ضدسانتيمانتال اين شخصيت موجبات باورپذيري و موفقيت اين رمان را فراهم آورده است.
اين رمان از نظر منتقدين رماني موفق است كه گرفتار پرگوييها و درازگوييهاي اغلب رماننويسهاي آمريكايي نشده. افسار گسيخته به قلم پير پترسون و توسط انتشارات گريولف پرس منتشر شده است.
ناگفتههاي جنگ ويتنام
«درخت سيگار» يكي ديگر از آثار ادبي منتخب سال 2007 است كه به قلم دنيس جانسون روانه بازار شده است. اين رمان درباره مشقتها و سختيهاي جانفرساي سربازان آمريكايي در طول جنگ ويتنام است.
فراز و فرودها و نقاط اوج متعدد اين رمان، آنچنان خواننده را با خود همراه ميكند كه اگر حجم زياد آن مانع نميشد خواننده در يك نشست اين رمان را به پايان ميرساند. داستانهاي تو در تو، عجيب و دلهرهآور اين رمان سرگرمكنندهاند و جرياني سريع دارند و همانند حقلههاي يك زنجير پيوستگي خاصي ميان آنها حاكم ا ست. در عين حال اين پيوستگي و انسجام به حدي با زيركي لحاظ شده كه وقايع بعدي و اتفاقاتي را كه شخصيتهاي رمان در آينده با آن مواجهه خواهند شد را غيرقابلپيشبيني كرده است.
اين رمان در كنار خلق لحظات تلخ و دردآور به مسائل ماوراءالطبيعه نيز پرداخته و در مورد جنبههاي الهامي و سروشي جنگ مواردي را مطرح كرده است.
غالب داستانها و رمانهاي جانسون حول و حوش همين موضوعات تكرار ميشود. او هميشه ويژگي سيريناپذير آمريكاييها را در جهان و نگاه مات و تيره مردم دنيا نسبت به آنها را در آثارش به خوبي به تصوير ميكشد.
هر چند كه خوانش اين رمان وقت زيادي از مخاطب خواهد گرفت، اما بعد از تمام شدن آخرين سطر، اين احساس در خواننده ايجاد ميشود كه اي كاش اين داستان همچنان ادامه داشت.
زندگي درون حباب
« زندگي مجلل مردمان شهر سبز» يكي از آثار غيرادبي برگزيده توسط منتقدين در سال 2007 است كه با نگاهي نقادانه به وضعيت زندگي و معيشت مردم عراق بعد از جنگ ميپردازد. اين اثر به قلم راجيو شاندراسكاران، نويسنده و خبرنگار روزنامه واشنگتن پست به بررسي گردنكشي و خودبيني و ناداني دولتمردان ايالات متحده آمريكا در عراق پرداخته است.
در مقدمه اين كتاب آمده است: نبايد خود را به فراموشي بزنيم و از عراق ويتنامي ديگر بسازيم. تنها نكتهاي كه در نوشتههاي بسياري از خبرنگاران كه جنگ ويتنام را ديدند و بعد از آن مقالات، يادداشتها و آثار خود را منتشر كردند، قابل درك بودكابوس وهمآلود و شرايط غمافزا و توصيفات دلخراش از وضعيت مردمان جنگ زده بود. اما امروز حقيقت جنگ عراق و وضعيت مردمان آن بسيار وخيمتر از آن زمان است و نوشتن در مورد اين سوژه علاوه بر تشريح حوادث و صحنههاي دلخراش مرور شكست مفتضحانه دولت آمريكا را نيز به همراه خواهد داشت.
شاندر اسكاران در كتاب زندگي مجلل مردمان شهر سبز با سعي و دقتي زياد تلاش كرده است تا با نگاهي بيطرف، منصفانه و همهجانبه اين جريان را بررسي كرده و به نقد بكشد. در اين اثر وضعيت سياسي و اجتماعي عراق يك سال بعد از سقوط صدام حسين و اشغال اين سرزمين به دست آمريكاييها را به تصوير كشيده است.
نويسنده بارها در اثرش اين گونه اشغالگريها را كه به قصد تأمين منافع سياسي توسط قدرتهاي بزرگ دنيا صورت ميگيرد، كاملا بيرحمانه توصيف كرده و معتقد است همين قدرتها هستند كه در جهان با قدرت و ثروت خود مسير فكري و ديدگاههاي روزنامهنگاران را در جهان دستخوش تغيير و تحريف قرار ميدهند. زندگي مجلل مردمان شهر سبز توسط انتشارات آلفرد.ا.نوف منتشر شده است.
ملاقات با بزرگان
« اسرار نهان دادگاه عالي» نوشته جفري توبين يكي ديگر آثار غيرادبي است كه جزو پرفروشترين و پرمخاطبترين آثار برگزيده سال بوده است. اين كتاب به قلم توبين و بر اساس استدلالات و دادههاي شفاهي و اطلاعاتي مستندي كه توسط او گردآوري شده نوشته شده است. مقالات ارائه شده در اين كتاب اطلاعات و نمايههاي روشن و باارزشي را از سامانه دادگستري ايالات متحده آمريكا در اختيار خواننده قرار ميدهد.
توبين با مهارت و نكتهبيني از زواياي مختلف به حضور دستهاي پيدا و نهان مؤثر در اين سامانه پرداخته است. در اين مجموعه او مصاحبههايي با بسياري از افراد صاحبنظر در اين حوزه انجام داده كه مشروح آن را در اين كتاب خواهيد ديد. او با دقت زياد و به قصد روشنگري تمامي مصاحبهها را بهطور كامل و بدون حذف و تغيير در اختيار خوانندگانش قرار داده است. توبين نويسنده اين اثر تمامي انرژياش را به كار گرفته تا حقيقتي از زير نگاه تيزبينش پنهان نماند. اسرار نهان دادگاه عالي توسط انتشارات دوبلي دي منتشر شده و روانه بازار شده است.
زندگي بدون روزمرگي من
زندگينامه اليزابت مارش، بانوي قرن 18» به قلم ليندا كلي شرح حالي در مورد زندگي دورهگردي، فعاليتها و برنامههاي اليزابت مارش در طول قرن 18 است. كلي در اين كتاب با شرح وقايع و اتفاقات زندگي مارش از دوران كودكي، نوجواني، بزرگسالي، ازدواج، سفرهاي متعدد وي به همراه خانواده و... شرح حال كاملي از زندگي، سفرها و فعاليتهاي وي در اختيار خواننده قرار ميدهد و مخاطب خود را با تصورات، انديشهها، ابهامات و مفاهيم عميق زندگي مارش و در عين حال سختيها و مشقتهايي كه براي پيمودن مسيرها و دسترسي به اهدافش به جان خريده، به خوبي و با نگاهي دقيق به خواننده منتقل ميكند.
اين سفرنامه به شرح نمودار سفرها، از لحاظ توالي زماني و مكاني ميپردازد و از اين لحاظ همانند تنها نسخه كپي از سفرنامه مارش كه در كتابخانه ملي انگليس موجود است حايز اهميت و در خور توجه است.
در حقيقت ليندا كلي با ارائه اين اثر به جامعه فرصتي را براي مخاطبانش فراهم كرده تا زندگي و فعاليتهاي اين بانوي از ياد رفته را دوباره مرور كنند.در اين اثر خواننده با تحقيقات و دانش تاريخي مارش كه حاصل سفرهاي متعدد و بيوقفه و در عين حال ناخواسته اوست آشنا شده و از لايههاي پنهان و شخصيت چندبعدي و فعاليتهاي مارش بهعنوان يك محقق، روزنامهنگار و مفسر در زمينههاي مختلف مطلع ميشود. مارش در طول زندگي سخت و پر سفر خود، در بيش از 12 شهر بزرگ و كوچك جهان زندگي كرده است.
كلي در اين كتاب شرح سفرهاي او به اسپانيا، ايتاليا، آمريكاي مركزي، سواحل چين، جنوب شهر ولز، جاوا، فيليپين و... را مورد شرح و بررسي قرار داده و سؤالات بيجواب بسياري را در ذهن خواننده به سامان ميرساند.كتاب زندگينامه اليزابت مارش، بانوي قرن 18 توسط انتشارات پنتونبوك منتشر شده است.
نوازندگان قرن
« طنين سكوت مرور موسيقي قرن بيستم» يكي ديگر از آثار پرفروش و پر خواننده بود كه توسط منتقدين نيويوركتايمز بهعنوان برترين آثار سال انتخاب و گزينش شد. اين اثر به قلم الكس رز توسط انتشارات استارز منتشر شده و حاوي رسالهها و مقالاتي نقادانه و كارشناسانه درخصوص موسيقي و مردان موسيقي است.الكس رز در حقيقت در اين كتاب به بررسي بازتاب موسيقي آمريكا در جهان و تأثير پذيري آن از موسيقي كلاسيك پرداخته است.
هدف از اين كتاب بررسي قلمرو موسيقي و جاهطلبيهاي اهالي موسيقي در اين قلمرو و معرفي هنرمندان زبردست در حوزه موسيقي به ويژه موسيقي جاز است. علاوه بر آثار برگزيده فوق، نيويورك تايمز بهترين آثار ادبي در حوزه ادبيات كودك و نوجوان را معرفي كرده است كه در ميان آنها صندل طلايي نوشته پائول فلشمن، هريپاتر و قديسان مرگبار به قلم رولينگ، زياديها نوشته اسكات وستفيلد و چگونه كودكي كنم؟ به قلم سالي لويدجونز جزو برترين و پرفروشترين آثار منتشر شده ادبي در حوزه كودك و نوجوان در سال 2007 هستند.
این مطلب در روزنامه همشهری مورخ ۳دی منتشر شده است.
در باب انسانی شدن جهان
دردم نهفته به..." يكي از كتابهاي مجموعه چندين جلدي مقالات نشريه رودكي است كه طي سالهاي 41 تا 58 در شاخههاي مختلف علوم انساني منتشر شده است.نشريه رودكي سالها پيش از پيروزي انقلاب اسلامي با هدف مبارزه با ابتذال رايج در آن روزگار و انتشار نشريهاي داراي سلامت اجتماعي و فرهنگي براي جوانان علاقهمند به مسايل فرهنگي و انعكاس تحليلي رويدادهاي فرهنگي و هنري به مخاطبان خود عرضه ميشده.84 شماره منتشر شده اين نشريه تا آبان 1357 در برگيرنده دهها مقاله، مصاحبه و گزارش در مباحث مختلف فرهنگي هنري به قلم روشنفكران و نويسندگان و انديشمندان داخلي و خارجي است.
روایتهای مینی مال
گفته بود: همه پيامبران، قبل از نبوت چوپاني كردهاند. گفته بودند: خودتان چطور؟ گفته بود: من هم گوسفندان مردم مكه را توي سرزمين قراريط چوپاني كردم.حق هم داشت. براي سروكله زدن با آدمهايي مثل ابوجهل وابولهب، آدم بايد هم قبلش با بز و گوسفند سرو كله زده باشد.
داستانك بالا، يكي از صدها داستاني است كه در مجموعه 5 جلدي 14 خورشيد و يك آفتاب به شرح زندگي، دلاوريها، جنگها و رهنمودهاي بزرگواراني چون حضرت محمد(ص)، حضرت فاطمه(س)، امامان حسنين(ع) و حضرت علي(ع) پرداخته است.
.... مجموعه اين 100 داستان در عين حال كه از لحاظ تاريخي و توالي زماني همپوشاني دارد و از به دنيا آمدن آن حضرت تا وفاتشان را در برميگيرد، اين ويژگي را نيز دارد كه خواننده ميتواند تك تك داستانها را به تنهايي مطالعه كند به گونهاي كه دانستن موضوعات قبلي و بعدي آسيبي بر داستان و روايت آن وارد نسازد.
تهران قد علم مى كند tehran rising
(چالش ايران و ايالات متحده) iran's challenge to the united states
llan Berman ایلن برمن
* این یادداشت در شماره ۵۰ فصلنامه بخارا منتشر شده است.