|
"در شخص من دو شخص هست؛ یکی مفرد که مینویسد و دیگری جمع که میخواند، و در لحظهی خوانش ما سه شخصیم"
|
دقيقي ضرورت اخلاقمداري در حوزه ترجمه و مباحث وابسته به آن را ميان مترجمان يادآور ميشود و ميگويد: " صرفنظر از اينكه در برخي موارد مترجمين از حال يكديگر باخبر نيستند، با رعايت اخلاق حرفهاي مي توان مشكلات ترجمههاي تكراري كه امروز دغدغه بسياري از مترجمان است را مرتفع كرد. شايد چاره كار ما به جاي تاسيس مركزي براي سازماندهي ترجمه، تشكيل نهاد يا اتحاديهاي صنفي براي مترجمان باشد كه به وضعيت و مشكلات اين قشر رسيدگي كند، و در عين حال برنامههايي را جهت رشد و به روز شدن توانايي افراد تازه وارد در حوزه ترجمه و ايجاد هماهنگي بيشتر ميان مترجمان برعهده بگيرد."
و اما با مطرح شدن پذيرش كپيرايت در ايران و كارايي آن در بسامان كردن امر ترجمه توسط اين گروه، اين سوال مطرح ميشود كه با توجه به سرانه مطالعه در كشورمان و هزينههاي بالاي كپيرايت، ناشران ايراني تا چه حد توانايي پرداخت اين هزينهها را خواهند داشت؟
ابراهيم خدادوست نويسنده و منتقد در اينباره ميگويد: "با پذيرش اين قانون در حقيقت ادبيات ما در جهان اعتبار دوچندان خواهد يافت. قطعا با پذيرفتن كپيرايت ناشران خارجي با توجه به توانايي مترجمين خوب كشورمان كه تعداد آنها كم نيست، پيشنهادات بسياري در حوزه ترجمه براي اين قشر خواهند داشت كه اين امر خود بسياري از مصائب و دغدغههاي ناشرين و مترجمين را در حوزه ترجمه و نشر مرتفع ميكند. اما با توجه به سبقه مطالعه در كشورمان و رويهاي كه پيش گرفتهايم، ناشران به تنهايي توانايي مقابله با اين مشكل را نخواهند داشت و از پس هزينههاي كپيرايت برنخواهند آمد، از اين رو هيچ ناشري در جهان تمايل به همكاري دوسويه با مترجمين و ناشرين ايراني نخواهد داشت. به اين دليل پيش كشيدن اين راهحل _ به رسميتشناختن قانون كپيرايت _ با توجه به نكات ذكر شده، مشكلي از مشكلات مترجمان را مرتفع نخواهد كرد."
و اما با عبور از گروههاي موافق و مخالف با گروه ديگري روبرويم كه پيش از اين عضويت در مركزي كوچك اما قدرتمند در بخش ترجمه آثار كودك و نوجوان در حوزه ادب و هنر را تجربه كردهاند و از اين تجربه احساس رضايت دارند. در حقيقت اين گروه با عضويت در موسسه فرهنگي "خانه ترجمه" به مدت 6 سال از خدمات، اطلاعرساني، برنامههاي جنبي و فعاليتهاي اين موسسه بهره بردهاند. اين گروه نيز معتقدند تشكيل نهادها و مراكزي از اين دست در غالب NGO ها و مراكز غيردولتي به دست مديران خوشفكر و توانا قطعا در روند رو به رشد ترجمه در كشورمان تاثيرات موثر و ماندگاري را خواهد گذاشت.
كاتارينا ورزي يكي از مترجمان عضو اين موسسه در سالهاي 79 -82 در اين باره ميگويد: " خانه ترجمه، NGO هایی فعال در امر اطلاعرساني به مترجمان در حوزه ترجمه ادبيات كودك و نوجوان بود كه با تهيه كاتالوگ ناشران خارجي و نمايشگاههاي كتاب در كشورهاي ديگر مشكلات خريد، تهيه و دسترسي كتاب را براي بسياري از مترجمان هموار ميكرد.
مترجم مجموعه كتابهاي "عمو آلبرت" _ منتخب شوراي كتاب كودك_ اضافه ميكند: " تاسيس مركزي براي ساماندهي ترجمه با توجه به تجربه قبلي، قطعا كار شايستهاي است با اين شرط كه كار به بخش خصوصي سپرده شود، در اين صورت حتما شاهد اتفاقات مثبتي در اين حوزه خواهيم بود."
و اما داستان ساماندهي ترجمه با گفتوگوي معاون فرهنگي خانه كتاب ايران با نشريه "كتاب هفته" وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به پايان خود نزديك ميشود. علي اوجبي در اين گفتوگو با رد توليگري اين مركز در امر ترجمه ميگويد: شوراي عالي ترجمه و مركز ساماندهي ترجمه در حقيقت نامهاي نهادي واحدند كه وظايف مصوب شده اش توسط شوراي عالي انقلاب فرهنگي به شرح زير است:
- ارزيابي كمي و كيفي فعاليتها و بررسي دائمي بازخورد ترجمه، نشر و توزيع در خارج از كشور
- سياستگذاري و تعيين اولويتها درباره موضوع ترجمه، زبان ترجمه و كشورهاي مقصد
- تلاش براي ترجمه و نشر آثار منتخب و حمايت مالي از موسسات داخلي و خارجي كه به اين مهم اقدام مينمايند.
- تربيت مترجمان صالح و برگزاري دورههاي آموزشي مناسب در اين زمينه
- ارسال منظم پانصد نسخه از هر يك از كتابهاي ترجمه شده به كتابخانههاي معتبر جهان
- برنامهريزي و حمايت از ورود به شبكههاي توزيع محصولات در ساير نقاط جهان با استفاده از فناوريهاي نوين اطلاعاتي در كنار ساير روشها
اين مصوبه در حالي مطرح ميشود كه دكتر اسدي، رئيس شوراي عالي ترجمه بعد از 2 ماه آغاز به كار اين شورا هدف اصلي اين مركز را ساماندهي و ارتقاء سطح ترجمه در كشور ميخواند و مهمترين وظيفه شورا را انجام فعاليتها و اقداماتي براي تسريع اطلاعرساني و ايجاد بنگاهي براي تسهيل روند كار ترجمه از لحاظ فني، مالي، توزيع و برنامهريزي ميداند.
وي در خصوص برنامهها و پروژههاي آماده براي ترجمه به زبانهاي ديگر در اين شورا ميگويد: " خوشبختانه موسسات دولتي، خصوصي، دانشگاهي و تحقيقاتي زيادي در اين زمينه وجود دارد كه هر كدام از آنها بنا به نيازها و سياستهاي كاري خود كار ترجمه اثار و كتب منتخب خود را انجام ميدهند، در حقيقت شوراي ترجمه در حالحاضر مشغول طراحي وبسايت آن لاين در سه فاز معرفي شورا و خدماتش، اطلاعات و دادههاي مورد نياز مترجمان و همينطور كتابخانه ديجيتال است.
اين اظهارنظرها در حالي صورت ميگيرد كه بنا به نظر بسياري از مترجمان و كارشناسان اين حوزه، اجرا و ادامه اين طرح با موفقيت چنداني مواجهه نخواهد بود و سرانجامي جز تعطيلي نخواهد داشت.